فارسی را پاس بداریم

معنی شعر محمد تقی بهار
نویسنده : سیدجلال حیدری - ساعت ۱:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٠/٢٥
 

معنی شعر به زبان ساده (شعر از محمدتقی بهار)
۱– برو کار کن نگو که کار چیست و چه ارزشی دارد، بلکه کار یک سرمایه ماندنی و ابدی است.
۲– ببین که دهقان دانا، هنگامی که می خواست از دنیا برود، به فرزندان خود چه گفت و چه درخواستی از آنها داشت.
۳– که آنچه به شما به ارث رسیده (برای شما بازمانده) دوست داشته باشید و بدانید که گنجی از گذشتگان در آن است.
۴– وقتی که ماه مهر فرا رسید زمین کشتگاه را بلند و همه جای آن را زیر و رو کنید.
۵– هیچ کجا از باغ (یا زمین کشاورزی) را نکنده باقی نگذارید و در هر کجا از آن گنج سراغ بگیرید (دنبال گنج بگردید).
۶– پدر از دنیا رفت و پسران به امید پیدا کردن گنج، برای جستجو کردن و کندن زمین رنج بسیار بردند.
۷– با کمک بیل و گاو آهن، هم این قسمت زمین و هم آن قسمت زمین و هر جا که بود را کندند.
۸– اتفاقاً در آن سال، از آن زمینی که خوب شخم زده شده بود. از هر بذر (دانه کشاورزی) هفتاد دانه گندام به دست آمد.
۹– در آن زمین گنجی پیدا نشد ولی همانطور که پدر گفته بود، رنجی که پسران کشیده بودند، تبدیل به گنج شد و محصولات کشاورزی بسیاری را برداشت کردند.



  به این جملات توجه کنید:

یک سال گندم کمیاب شد. که میراث خود را بدارید دوست. ما نباید غذای مسلمانها را انبار کنیم.
بگیرید از آن گنج هر جا سراغ. پرستوها به لانه برگشتند. نشد گنج پیدا ولی رنجشان. رضا صبح زود بیدار می شود. چنان چون پدر گفت شد گنجشان.

در بیشتر جمله ها کلمه ها به صورت منظم دنبال هم قرار می گیرند، اما در جمله هایی که در شعرها به کار می روند، گاهی کلمات به صورت نامنظم دنبال هم قرار می گیرند.

 


  کار در کلاس:
۱– توضیح دهید که داستان شعر چه رابطه ای با درس خواندن دارد؟

درس خواندن هم مانند بذر پاشی در زمین کشاورزی است. همانطور که اگر در زمین کشاورزی خوب کار شود، محصول خوبی به دست می آید. درس خواندن هم با در نظر گرفتن سختیها و مرارتها در آخر نتیجه شیرینی دارد و آن قبولی با نمرات قبول و آینده ای مناسب است.  



  ۲– معنای ترکیبات زیر را بگویید:

سرمایه جاودانی -->اندوخته ابدی
مداوای بیماران --> معالجه بیماران
میراث خود --> آنچه که به ارث می رسد.
کاویدن دشت --> کندن و زیر و رو کردن دشت
مفاخر بزرگ --> انسانهای پر افتخار و دانشمند
ثمره کوشش دانشمندان --> نتیجه تلاش اندیشمندان
ارتعاشات صدا --> لرزشهای صدا
نقایص کار خود --> نقصها و ایرادهای کار خود
شعف بسیار --> شادی فراوان  



  ۳– با هریک از اسمهای زیر یک جمله بگویید و فعل جمله را مشخص کنید:

پرستو: پرستو پرنده بسیار باهوشی است.
است=فعل
سلمان: پیامبر گرامی اسلامی (ص) سلمان فارسی را بسیار دوست می داشت.
می داشت=فعل
ابوذر: ابوذر، مشک پر آب را بر دوش می کشید.
می کشید=فعل
زکریای رازی: زکریای رازی، الکل را کشف کرد.
کشف کرد=فعل
ایران: ایران کشور قهرمانان و پهلوانان بزرگ است.
است=فعل
تلفن: تلفن وسیله ای برای ایجاد آسایش و رفاه مردم است.
است=فعل
 



  پرسش:
۱– چرا کار، سرمایه جاودانی است؟

چون با کار و تلاش آینده خود را تأمین می کنیم.  



  ۲– میراث دهقان، چه بود؟

زمین کشاورزی که از پدرانش به ارث رسیده بود.  



  ۳– دهقان به پسران خود، چه گفت؟

گفت: این زمین را دوست بدارید، چون گنجی در آن پنهان است و شما باید آن را پیدا کنید.  



  ۴– نتیجه رنج پسران چه شد؟

برداشت محصول بسیار فراوان و خوب که برای آنان حکم گنج را داشت.  



  ۵– چرا به این دهقان گفته شده است « دانا»؟

چون با این جمله پسران خود را وادار کرد که کاری بزرگ را انجام دهند، کاری که به طور معمولی و با هیچ پند و اندرزی نمی توانست آنها را وادار به آن کند و آن هوس پیدا کردن گنج بود.  



  تمرین املا – درس ۱۵
۱– برای هر کدام از کلمه های زیر هر چند کلمه هم خانواده می توانید بنویسید؟

میراث --> ارث، موروث، وارث، وارثان
صادق --> صداقت، صدق، صدوق، مصدق
جاودانی --> جاودانه، جاودان، جاوید، جاویدان
حضرت --> حضرات، محضر، حاضر، محضور
غذا --> غذایی، اغذیه، تغذیه  



  ۲– شش کلمه بنویسید که در آنها حرفهای زیر وجود داشته باشد:

غ. غر،مغ بغذ: غذا، تیغ، قعر، غوره، باغ، غافل
ع. عر بع بعد: علم، وسیع، عالم، معلوم، سعید  



  ۳– هم معنی کلمه های زیر را بنوسید:

گذشتگان -->پیشینیان
همیشگی --> ابدی
درمان --> مداوا کردن
زحمت --> رنج و سختی
کندن --> حفر کردن
فقیر --> تهیدست
ناچار --> ناگزیر  



  تمرین انشا:
1- داستان شعر را به صورت قصه در پنج سطر بنوسید:

دهقان پیری در لحظات قبل از مرگ، فرزندان خود را احضار کرد و به آنها گفت که ارث من بر شما تکه زمینی است که در آن گنجی پنهان شده و متعلق به شماست. پس تلاش کنید تا گنج را بیابید. پسران شب و روز برای یافتن گنج تلاش کردند و زمین را زیر و رو کردند ولی گنجی پیدا نشد. در عوض آن مثال چون زمین خوب شخم خورده بود محصول بسیار عالی و فراوان داد تا نتیجه زحمات پسران هدر نرود.  



  2- بنویسید که به نظر شما چرا دهقان به فرزندانش چنان سفارشی کرده بود؟

چون با این سفارش، آنها را وادار به شخم زدن زمین کرد که نتیجه آن برداشت محصول عالی و فراوان بود